از عربستان سعودی خواسته میشود برای تشکیل اتحاد نظامی توانمند در عقبراندن حوثیها، با امارات متحده عربی بر سر یمن آشتی کند؛ بهایی که ریاض باید بپردازد.
روابط امارات و عربستان سعودی در یمن، جایی که هر دو از نیروهای ضدحوثی حمایت میکردند، در ژانویه امسال فروپاشید؛ زمانی که نیرویی که با آن همسو بود — شورای انتقالی جنوب (STC)، جداییطلب — از سوی عربستان مورد حمله قرار گرفت و شکست خورد؛ اقدامی با هدف سرکوب تلاش آن برای بازسازی یک کشور مستقل در جنوب. امارات متعاقباً عملاً از یمن خارج شد.
اما موفقیت غیرمنتظره حوثیهای همسو با ایران در اواسط سپتامبر در پیشروی به سوی تنگه باریک بابالمندب علیه نیروهای طرفدار دولت، ژئوپلیتیک منطقه را دوباره دگرگون کرد. این پیشروی به سمت جنوب، نیروهای مقاومت ملی را که پیشتر مورد حمایت امارات بودند و طارق صالح رهبریشان میکرد شکست داد و جبهه او بهسرعت فروپاشید.
نقش آینده امارات در یمن در نشستی روز یکشنبه در ابوظبی با حضور بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات، و گروهی از دیگر کشورهای عربی از جمله نمایندگان عربستان سعودی، بحث و بررسی شد.
گزارش شده است که نتانیاهو پیشنهاد کمک به عربستان سعودی برای شکست حوثیها را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که ریاض احتمالاً پذیرش آن را تقریباً غیرممکن میداند، حتی اگر دونالد ترامپ در پاسخ به درخواست عربستان برای کمک آمریکا در یمن ناکام مانده باشد.
نشست دیگری برای بحث درباره یمن روز سهشنبه در ریاض میان شاهزاده خالد بن سلمان آل سعود، وزیر دفاع عربستان، و منصور بن زاید آل نهیان، معاون رئیس امارات، برگزار شد.
این بخشی از نشانههای متعدد از سوی دو طرف است که نشان میدهد ممکن است بخواهند مسیری برای آشتی بیابند، حتی اگر فقط در زمینه انرژی باشد.
پس از پیشروی حوثیها به تنگه بابالمندب، گلوگاه صادرات نفت عربستان، نیروهای آن اکنون در تلاش برای تثبیت دستاوردها و تصرف شهر جنوبغربی تعز هستند.
«نیروهای حوثی موجهای همزمان حملات را به شهر آغاز کردهاند و میکوشند نیروی محور تعز را که از شهر دفاع میکند فرسوده کنند. حوثیها عقب رانده میشوند، اما روز بعد از جبههای دیگر دوباره میآیند»، گفت براء شیبان، کارشناس خلیج فارس و یمن در اندیشکده دفاعی رویسی (Rusi) که تازه یک هفته را در تعز گذرانده است.
«تلاشهایی برای پایان دادن به شکاف میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در جریان است و ممکن است اقداماتی برای اعتمادسازی وجود داشته باشد. اما امارات یمن را ترک کرده است و بعید است ریاض اجازه بازگشت آنها را بدهد، چون آنها با شورای انتقالی جنوب همسو هستند و این دردسرساز میشود... امارات و عربستان سعودی اساساً در طرفهای مخالف قرار دارند.»
عیدروس الزبیدی، رهبر شورای انتقالی جنوب، پس از حمله عربستان به نیروهایش به تبعید گریخت و این جنبش بهعنوان یک نیروی سیاسی به حاشیه رانده شد.
اما خالد الیمانی، وزیر خارجه پیشین یمن و حامی شورای انتقالی جنوب، به گاردین گفت که عربستان سعودی ممکن است ناچار شود رویکرد سیاسی خود به مسئله جنوب را بازنگری کند، زیرا تیپهای غول، نیروهای جنوبی آموزشدیده امارات که زمانی با شورای انتقالی جنوب مرتبط بودند، برخی از قابلاعتمادترین و مجهزترین نیروهای میدانی برای مهار پیشروی حوثیها را تشکیل میدهند.
با این حال، شورای انتقالی جنوب از تیپهای غول خواسته است در برابر ادغام با نیروهای دولت یمن مقاومت کنند و استدلال کرده است که این کار به عقبنشینی آرمان جداییطلبی میانجامد.
الیمانی گفت: «ما نمیتوانیم در شمال با حوثیها بجنگیم و جنگ به راه بیندازیم اگر افقی برای استقلال خود نداشته باشیم.»
او گفت: «دولت به رسمیت شناختهشده سازمان ملل... که از تبعید در ریاض فعالیت میکند، اصرار دارد که جنوبیها به نمایندگی از آن برای بازپسگیری پایتخت، صنعا، بجنگند، اما بدون هیچ وعدهای برای حق تعیین سرنوشت جنوب. مشکل این است که تا زمانی که دولت یمن مشروعیت خود را از تأمینکنندگان مالی سعودی خود میگیرد نه از مردمش، نتیجه همان هدف اعلامشده عربستان سعودی یعنی امنیت در امتداد مرزهای جنوبیاش نخواهد بود.»
کاخ سفید نیز بهطور خصوصی از امارات و عربستان خواسته است اختلافات خود را کنار بگذارند و اجازه دهند یک فرماندهی نظامی یکپارچه شامل تیپهای غول جنوبی، پیشروی حوثیها را به چالش بکشد. پیشنهاد دیگر استفاده از اطلاعات اسرائیل و استخدام شرکتهای امنیتی خصوصی اسرائیلی است؛ کاری که امارات گاهی در گذشته در یمن با نتایجی وحشیانه انجام داده است.
عربستان سعودی که تمایلی ندارد در حال همکاری با اسرائیل دیده شود، همواره در برابر کمک به جداییطلبان جنوب نیز مقاومت کرده است، زیرا تقسیم کشور ممکن است حکومت حوثیها را در شمال در امتداد مرزش تثبیت کند. حوثیها از پهپادها و موشکها برای حمله به تأسیسات انرژی عربستان استفاده کردهاند.
با وجود پوشش هوایی و حمایت عربستان، نبرد کنونی برای جلوگیری از تثبیت دستاوردهای حوثیها بهگونهای است که پارلمان دولت به رسمیت شناختهشده سازمان ملل، بسیج عمومی مردم یمن برای جنگ با حوثیها را تصویب کرده است.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که از ۶ اوت سال گذشته تا ۲۶ سپتامبر امسال، ۸۳۸ نفر کشته و ۳٬۶۴۳ نفر دیگر در نتیجه تشدید اخیر در یمن زخمی شدهاند.
حوثیها اصرار دارند که به دنبال مسدود کردن کشتیرانی تجاری عمومی در تنگه نیستند، بلکه فقط کشتیرانی مرتبط با عربستان سعودی را هدف قرار میدهند. روز دوشنبه ارقامی منتشر کردند که نشان میداد کشتیرانی تجاری بهطور عادی جریان دارد.
حوثیها مدعیاند که عربستان سعودی در واقع یک قدرت استعماری است و دولت به رسمیت شناختهشده سازمان ملل مستقر در عدن، مخلوق ریاض است و توانایی مستقل برای اداره کشور ندارد.
اپریل لانگلی آلن، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشینگتن، در سمیناری از گروه بینالمللی بحران گفت که این جنگ برای سعودیها وجودی است، اما حوثیها سازش نخواهند کرد. او گفت: «باید ببینیم آیا این سرزمینها را حفظ میکنند، اما آنچه حوثیها از جنگ ایران آموختند این است که عربستان تحت فشار و حمله به دنبال کاهش تنش خواهد بود. حوثیها صلح فاتحانه میخواهند.»