پروفسور ذکی شالوم، پژوهشگر ارشد مؤسسه امنیت ملی میسگاو، هشدار داده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ممکن است از انتخابات میاندورهای پیشروی این کشور با ضعف بیرون آید؛ وضعیتی که توانایی او را برای اتخاذ اقدامات جدی علیه ایران محدود کرده و اسرائیل را با موقعیت امنیتی پیچیدهتری مواجه میسازد.
شالوم در گفتوگویی با «آروتز شووا - خبرگزاری ملی اسرائیل»، عملکرد ترامپ در مدیریت رویارویی با ایران را مورد انتقاد قرار داد و استدلال کرد که سیاستهای نوسانی و تغییرات مکرر رئیسجمهور آمریکا میان تهدید نظامی و مذاکره، موجب سلب اعتماد عمومی به رهبری وی شده است.
«بزرگترین اشتباه او نوسانات مداوم و فقدان اعتبار بود»، شالوم اظهار داشت. «حرکت به سمت اقدام نظامی، توقف، گذار به مذاکره، سپس بازگشت مجدد به سمت اقدام نظامی، توقف و دوباره مذاکره. مردم چنین رفتاری را نمیپسندند. آنها رهبری مصمم را ترجیح میدهند، حتی اگر به معنای پرداخت هزینه بیشتر در پمپ بنزین باشد.»
شالوم معتقد است جایگاه سیاسی ترامپ تا حد زیادی به دلیل نحوه مدیریت پرونده ایران تخریب شده است. او استدلال کرد که حتی اگر هدف از مذاکرات، جلب حمایت عمومی در داخل آمریکا و سطح بینالمللی برای یک عملیات احتمالی نظامی بوده باشد، اما فرآیند طولانی و تغییرات مکرر در جهتگیریها، در نهایت به ضرر رئیسجمهور تمام شده است.
پیامدهای این وضعیت ممکن است در انتخابات میاندورهای آشکار شود، جایی که جمهوریخواهان احتمالاً در کنگره عقبنشینی خواهند کرد. چنین نتیجهای میتواند کسب رأی اعتماد برای ابتکارات بزرگ، از جمله عملیاتهای نظامی طولانیمدت و ایفای تعهدات امنیتی نسبت به اسرائیل را برای ترامپ بسیار دشوارتر سازد.
«ما وارد دورهای چالشبرانگیز میشویم، اگر بخواهیم ملایم بگوییم»، شالوم هشدار داد. «و اگر صریحتر بگوییم، وارد دورهای سرشار از ریسک و پیچیدگی میشویم.»
او خاطرنشان کرد که حتی در صورت از دست دادن حمایت کنگره توسط ترامپ، رئیسجمهور همچنان قدرت صدور مجوز برای عملیاتهای نظامی محدود را خواهد داشت. با این حال، اجرای یک کمپین گسترده و طولانیمدت علیه ایران میتواند به طور قابل توجهی دشوارتر شود.
شالوم نسبت به احتمال اینکه دموکراتها اختلافات سیاسی خود را کنار گذاشته و به دلیل تهدیدی که متوجه آمریکا، متحدانش و جامعه جهانی است، از یک کمپین نظامی طولانی علیه ایران حمایت کنند، بدبین بود. او استدلال کرد که ملاحظات سیاسی اغلب بر منافع استراتژیک اولویت مییابند، چه در واشنگتن و چه در اسرائیل، و به تغییرات سیاسی مورد انتظار در ایالت میشیگان به عنوان نشانهای از چالشهایی اشاره کرد که ممکن است پس از انتخابات ظهور یابند.
انتقادات شالوم تنها به ترامپ محدود نشد. او همچنین تصمیم بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای به تعویق انداختن اقدام نظامی علیه ایران تا پس از انتخابات میاندورهای آمریکا را به شدت مورد انتقاد قرار داد. به گفته شالوم، این تصمیم یک ریسک غیرضروری است. اگر ترامپ از انتخابات با ضعف سیاسی خارج شود، اسرائیل ممکن است دقیقاً در لحظهای که توانایی رئیسجمهور آمریکا برای ارائه کمکهای اساسی علیه ایران به حداقل رسیده است، نیازمند حمایت سنگین آمریکایی باشد.
در پاسخ به این پرسش که آیا حمله اسرائیل پیش از انتخابات میتوانست اتهاماتی مبنی بر استفاده نتانیاهو از اقدام نظامی برای بهبود جایگاه سیاسیاش را برانگیزد، شالوم پذیرفت که چنین انتقاداتی احتمالاً مطرح میشد. با این حال، او تأکید کرد که ملاحظات سیاسی نباید تصمیمات مربوط به امنیت ملی را دیکته کنند.
او به بمباران اسرائیل در سال ۱۹۸۱ بر راکتور هستهای اوسیراک عراق اشاره کرد که مدت کوتاهی پیش از انتخابات اسرائیل انجام شد. مناحم بگین، نخستوزیر وقت نیز با اتهاماتی مواجه شد که عملیات مذکور با هدف کسب رأی طراحی شده بود.
«تاریخ در نهایت قاضی است و یک رهبر باید صداهای مزاحم پسزمینه را نادیده بگیرد. در نهایت، ایران باید بدون سلاح هستهای باقی بماند و ما هنوز به آن نقطه نرسیدهایم. مسئله همچنان حل نشده باقی مانده و این احتمال وجود دارد که ایران پیروز میدان باشد. رئیسجمهور آمریکا در قدرت باقی خواهد ماند و به انجام عملیات نظامی ادامه میدهد، اما قطعیت ندارد که این عملیاتها تمام خواستههای اسرائیل را محقق سازند.»
شالوم همچنین ماهیت طولانی کمپینهای نظامی اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد و استدلال کرد که این کشور یکی از مزیتهای سنتی استراتژیک خود، یعنی توانایی دستیابی به نتایج قاطع در یک بازه زمانی نسبتاً کوتاه، را هدر داده است.
«ما جنگی را اداره میکنیم گویی تمام زمان دنیا را در اختیار داریم»، او گفت.
در پاسخ به این پرسش که آیا جنگ طولانی روسیه و اوکراین نشان میدهد دوران جنگهایی که ظرف شش روز پایان مییابند سپری شده است، شالوم این مقایسه را رد کرد. او استدلال کرد که این دو درگیری شرایط کاملاً متفاوتی دارند و تأکید نمود که اسرائیل در مقابله با حماس، حزبالله و ایران با چالش نظامی غیرقابل حل مواجه نیست. بلکه به نظر او، ملاحظات سیاسی مانع اصلی برای دستیابی به نتایج قاطع بوده است.
«این یک مسئله وجودی برای اسرائیل است و اقدام نظامی ضروری میباشد»، او گفت. «تاریخ نشان داده است که وقتی آمریکاییها ببینند ما نه از روی هوس، بلکه از نگرانی برای امنیت خودمان عمل کردهایم، قدردان اقدامات ما خواهند بود.»
با وجود نگرانیهایش، شالوم اذعان داشت که ترامپ همچنان ممکن است نظرسنجیها را نقض کرده و از انتخابات میاندورهای قویتر از آنچه انتظار میرود خارج شود. با این حال، او تأکید کرد که آمار نظرسنجیها تنها یکی از شاخصهای جایگاه سیاسی رئیسجمهور است. اعتماد عمومی به رهبری ترامپ، ادراکات مربوط به نحوه مدیریت او در حوزههای امنیت ملی و اقتصاد، هزینه زندگی و اعتبار شخصی، همگی نشاندهنده افزایش نارضایتی هستند.
«شاخصهای مختلف نشان میدهند که مردم آنچه دریافت میکنند را دوست ندارند. آیا مردم فکر میکنند گزینه جایگزین بهتر است؟ این پرسش خوبی است و ما معیار دقیقی برای سنجش آن نداریم. باید صبر کنیم و ببینیم.»
اما برای اسرائیل، شالوم هشدار داد که صبر کردن میتواند پیامدهای جدی داشته باشد. حتی اگر ترامپ در کاخ سفید باقی بماند، نتیجه انتخابات میاندورهای میتواند فضای مانور او را در لحظهای حساس برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، به طور قابل توجهی محدود کند.