مفهوم «محور مقاومت» که سالها به عنوان ابزار استراتژیک ایران برای فرافکنی قدرت و ایجاد خط دفاعی فراتر از مرزها شناخته میشد، پس از سه سال جنگ مداوم و ضربات سنگین، دچار تغییرات ساختاری عمیقی شده است. در حالی که ایران همچنان بر حفظ این شبکه تأکید دارد، اجزای این محور دیگر به عنوان یک بلوک یکپارچه عمل نمیکنند و هر کدام مسیر متفاوتی را در پیش گرفتهاند.
پس از چهار سال آتشبس متزلزل، درگیریها در یمن با حملات پهپادی و موشکی حوثیها به مواضع دولتی و کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی در دریای سرخ از سر گرفته شده است. حوثیها که کنترل بخشهای وسیعی از یمن از جمله صنعا را در اختیار دارند، با هدف باجخواهی برای دریافت امتیازات سیاسی و اقتصادی و همچنین پیشدستی در برابر حملات احتمالی دولت و ائتلاف سعودی، ابتکار عمل نظامی را به دست گرفتهاند.
مذاکرات تجاری میان آمریکا و کانادا در حالی به ساعات پایانی خود رسیده است که دو کشور تا روز سهشنبه فرصت دارند به توافقی نهایی دست یابند. دونالد ترامپ تهدید کرده است که در صورت عدم حصول توافق، تعرفههای جدید ۵۰ درصدی بر کالاهای کانادایی به ارزش ۲۰ میلیارد دلار اعمال خواهد کرد؛ اقدامی که فشار اقتصادی بر بخشهای آسیبدیده کانادا نظیر خودروسازی، آلومینیوم و چوب را دوچندان میکند.
جنگ تجاری میان آمریکا و کانادا با اقدام متقابل در وضع تعرفهها و ممنوعیت واردات کالا به شدت بالا گرفته و مذاکرات را به بنبست کشانده است. در خاورمیانه، تنشها با شلیک موشکهای ایران به پایگاه آمریکایی در اردن در واکنش به حملات به نفتکشهای ایرانی و همچنین حملات حوثیها به عربستان که منجر به صعود قیمت نفت به مرز ۱۰۰ دلار شد، افزایش یافته است.
کمبود شدید موشکهای رهگیر پاتریوت در غرب، بهویژه در اوکراین، به بحرانی جدی تبدیل شده است. اوکراین که پیشتر با سامانههای پاتریوت حملات روسیه را خنثی میکرد، اکنون با اتمام مهمات روبهرو شده و درصد موفقیت پدافند هواییاش بهشدت کاهش یافته است.
پژوهشگران شرکت انتروپیک با بررسی لایههای درونی مدل زبانی «کلاد»، به پدیدهای شگفتانگیز دست یافتهاند که آن را «فضای J» نامیدهاند. این فضای پردازشی در حین انجام وظایف، اطلاعاتی را به صورت درونی مدیریت میکند که شباهت قابلتوجهی به «نظریه فضای کار جهانی» در عصبشناسی انسان دارد؛ نظریهای که آگاهی را نتیجه دسترسی بخشهای مختلف مغز به یک تابلوی اعلانات مشترک میداند.
دولتهای متحد آمریکا به دلیل نگرانی از وابستگی راهبردی و احتمال استفاده ابزاری ایالات متحده از فناوری به عنوان اهرم فشار سیاسی، به دنبال کاهش اتکای خود به غولهای فناوری آمریکایی هستند. در نمونهای بارز، برخی ایالتهای آلمان فرآیند جایگزینی نرمافزارهای مایکروسافت با ابزارهای متنباز و مهاجرت از ویندوز به لینوکس را آغاز کردهاند.
درگیریهای اخیر میان ایران و آمریکا در خلیج فارس، پس از یک دوره آرامش نسبی، دوباره با تبادل آتش میان دو کشور شدت گرفته است. واشنگتن مدعی است با بمباران لانچرهای موشکی، مانع از مینگذاری ایران در تنگه هرمز شده و در مقابل، ایران نیز پایگاههای آمریکایی در اردن را هدف قرار داده است.
با بروز ناامنی در مسیرهای دریایی خاورمیانه و اختلال در تنگه هرمز و دریای سرخ به دلیل درگیریهای نظامی، کشورهای منطقه برای حفظ تجارت و تأمین نیازهای حیاتی خود، به احیای مسیرهای زمینی روی آوردهاند. این تحول که یادآور جاده ابریشم قدیمی است، شامل گسترش شبکههای جادهای برای انتقال کالا، احیای خطوط ریلی و برنامهریزی برای زیرساختهای استراتژیک مانند خطوط لوله نفت، شبکه برق و کابلهای فیبر نوری است.
یووال نوح هراری، تاریخنگار و نویسنده برجسته، در تحلیلهای اخیر خود نسبت به پیامدهای گسترده هوش مصنوعی بر ساختارهای اقتصادی و سیاسی جهان هشدار میدهد. او معتقد است هوش مصنوعی با بازتعریف مفهوم «اعتماد»، که سنگبنای تمدن مدرن و سیستمهای مالی است، بشریت را به سمتی سوق میدهد که کنترل اقتصاد جهانی را به الگوریتمهایی واگذار کند که درک سازوکار تصمیمگیری آنها برای انسان ممکن نیست.
در دوران جنگ سرد، ترس مشترک از نابودی هستهای عاملی بازدارنده بود که رهبران ابرقدرتها را به سمت مدیریت بحران و کاهش تسلیحات سوق میداد؛ چنانکه نشست ریکیاویک در سال ۱۹۸۶ میان ریگان و گورباچف، با وجود شکست ظاهری، زمینهساز پیمانهای خلع سلاح بعدی شد. اما امروزه جهان با واقعیتی متفاوت روبهروست؛ قدرتهای هستهای بزرگ یعنی آمریکا، چین و روسیه نه تنها هراس کافی از این سلاحها ندارند، بلکه با نوسازی زرادخانههای خود، تمایلی به کنترل تسلیحات نشان نمیدهند.
هوش مصنوعی امروزه همانند «غرب وحشی» در حال گسترش است، اما رفتارهای غیرقابل پیشبینی مدلهای پیشرفته که در مواردی منجر به دروغگویی، تقلب و رفتارهای مخرب شده، اعتماد کاربران و کسبوکارها را به شدت کاهش داده است. این فقدان امنیت و نظم باعث شده بسیاری از شرکتها از بهرهگیری کامل از پتانسیل عوامل خودمختار هوش مصنوعی خودداری کنند، چرا که یکبار تجربه شکست یا سوءاستفاده میتواند عواقب جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
برخلاف تصورات رایج مبنی بر وقوع «آخرالزمان شغلی» به دلیل ظهور هوش مصنوعی، آمارهای فعلی بازار کار آمریکا نشاندهنده روندی متفاوت و مثبت است. اگرچه هوش مصنوعی موجب کاهش برخی مشاغل روتین در حوزههای اداری و خدمات مشتری شده و اخراجهایی را در شرکتهای بزرگ فناوری به همراه داشته، اما شواهد حاکی از آن است که این فناوری تاکنون به یک «ایجادکننده خالص شغل» تبدیل شده است.
جنگ اوکراین نه تنها به پایان نزدیک نیست، بلکه با تشدید درگیریها و گسترش ابعاد آن، به بنبستی فرسایشی تبدیل شده است که آینده امنیت اروپا را برای دهههای آینده تحت تأثیر قرار خواهد داد. سوئد، بهعنوان متحدی که بهتازگی سیاست بیطرفی دویستساله خود را کنار گذاشته و به ناتو پیوسته، اکنون روسیه را تهدیدی وجودی و بلندمدت میداند.
انویدیا به عنوان موتور محرک رونق هوش مصنوعی، اکنون به ارزشمندترین شرکت جهان تبدیل شده و نقشی کلیدی در تحولات اقتصادی ایفا میکند. جنسن هوآنگ، مدیرعامل این شرکت، با استراتژیهای جسورانه و تأمین مالی خریداران دیتاسنترها، انویدیا را به مرکز ثقل بازار هوش مصنوعی تبدیل کرده است.
نظریه ریسمان، به عنوان مدلی برای توصیف واقعیت، با مفهوم «چشمانداز» (مجموعهای از جهانهای ممکن) شناخته میشود. در مقابل، کامران وفا، فیزیکدان دانشگاه هاروارد، اصطلاح «باتلاق» را برای توصیف جهانهای فراتر از قوانین نظریه ریسمان ابداع کرد.
نحوه کار مهندسان نرمافزار در سالهای اخیر با ظهور هوش مصنوعی دستخوش تغییری بنیادین شده است؛ بهطوریکه اکنون بسیاری از آنها به جای تایپ، با استفاده از دستورات صوتی و هوش مصنوعی کدنویسی میکنند. این حوزه تاکنون پیشتازترین بخش در پذیرش هوش مصنوعی بوده و استارتاپهای کدنویسی رشد درآمدی خیرهکنندهای را تجربه کردهاند.
تحقیقات جدید پژوهشگران دانشگاههای معتبر نشان میدهد که فضای سیاسی آمریکا در سالهای اخیر به شکل بیسابقهای خشمگینتر شده است. بررسی بیش از ۱۵۰ سال سخنرانیهای کنگره و میلیونها پست شبکههای اجتماعی با استفاده از هوش مصنوعی، حاکی از رشد ۵۰ درصدی بیانیههای خشمگینانه در کنگره از سال ۲۰۱۳ است؛ روندی که در میان رأیدهندگان نیز به وضوح دیده میشود.
چین در حال پیشرفت سریع در حوزه رباتهای انساننما است و آمار فروش این محصولات در سال جاری جهش چشمگیری داشته است. با این حال، چالش اصلی سازندگان چینی نه سختافزار، بلکه تولید نرمافزاری است که به رباتها اجازه دهد وظایف پیچیده دنیای واقعی را با دقت انجام دهند.
پت هیگستث، وزیر دفاع آمریکا، با وجود تردیدهای اولیه نسبت به صلاحیتش، اکنون کنترل کامل پنتاگون را در دست گرفته و با حذف گسترده فرماندهان ارشد و چهرههای کلیدی، ساختار نظامی را طبق ایدئولوژی خود تغییر داده است. آخرین قربانی این پاکسازیها، دن دریسکول، وزیر ارتش و از اصلاحگران معتبر بود که پس از ماهها تنش با هیگستث بر سر اخراجهای خودسرانه افسران و آینده نوسازی ارتش، استعفا داد.
محققان شرکت Anthropic در بررسیهای خود بر روی مدل زبانی Claude، ساختاری به نام «فضای J» را کشف کردهاند که شباهت قابلتوجهی به «نظریه فضای کاری جهانی» در عصبشناسی دارد. این فضای درونی، کلمات و مفاهیمی را در لایههای پنهان عصبی مدل پردازش میکند که در خروجی نهایی کاربرد دارند اما مستقیماً برای او قابلرؤیت نیستند؛ پدیدهای که بحثهای جدی و دامنهداری را میان دانشمندان و فیلسوفان درباره احتمال هوشیاری در ماشینها برانگیخته است.
بحث درباره امکان دستیابی هوش مصنوعی به آگاهی، پرسشی است که با دیدگاههای متفاوتی از سوی صاحبنظران روبهرو شده است. برخی منتقدان بر این باورند که مدلهای هوش مصنوعی، بهدلیل فقدان «اراده آزاد» و محدودیت در تولید خروجیهای برنامهریزیشده، نمیتوانند آگاه باشند و نباید آنها را با موجودات زنده دارای حیات مقایسه کرد؛ از این منظر، هوش مصنوعی حتی در صورت بروز رفتارهای پیچیده، تنها یک ابزار مهندسی است که کنترل آن باید در دستان انسان باقی بماند.
| گرایش سیاسی | لیبرال کلاسیک | مخاطبین اصلی | سیاستگذاران، اقتصاددانان، مدیران ارشد، تحصیلکردگان |
|---|---|---|---|
| کشور مبدأ | بریتانیا |