امضای توافقنامه دفاعی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه، بازتابدهنده تغییرات راهبردی در منطقه خلیج فارس پس از تنشهای اخیر میان ایران و آمریکا است. این پیمان که شامل بند دفاع جمعی است، در شرایطی امضا شد که ریاض در پی تنوعبخشی به شرکای امنیتی خود به دلیل تردید در تعهدات بلندمدت واشنگتن است.
اسرائیل به دلیل ابهام در راهبرد منطقهای آمریکا و تردید در خصوص جابهجاییهای نظامی واشنگتن در خاورمیانه، استراتژی خود را بازنگری کرده و اکنون بر بیثباتسازی رژیم ایران و مقابله با برنامه هستهای آن متمرکز شده است. بنیامین نتانیاهو که با فشارهای داخلی و کاهش محبوبیت در آستانه انتخابات روبروست، از بلاتکلیفی واشنگتن و فقدان چراغ سبز ترامپ برای اقدامات تهاجمی مشترک، بهشدت ناراضی است.
بحرانهای منطقهای و تنشهای پیرامون تنگه هرمز، ساختار تصمیمگیری در ایران را دستخوش تغییر کرده و قدرت را از نهادهای سیاسی و پارلمانی به سمت نهادهای امنیتی سوق داده است. در شرایطی که دولتها در وضعیت «بحران دائمی» قرار میگیرند، فرصت برای مشورت، اجماعسازی و طی شدن مسیرهای قانونی محدود شده و تصمیمات باید با سرعت بالا اتخاذ شوند؛ این وضعیت، نهادهای امنیتی و نظامی را که برای سرعت و فرماندهی طراحی شدهاند، به بازیگران اصلی تبدیل میکند.
روسیه و سوریه پس از بیش از یک سال مذاکره، به توافقی برای سازماندهی مجدد حضور نظامی مسکو در این کشور دست یافتند. بر اساس این تفاهمنامه، پایگاههای نظامی حمیمیم و طرطوس که پیشتر تحت کنترل کامل روسیه بودند، به مراکز آموزشی و صدور گواهینامه مشترک تبدیل خواهند شد و مدیریت بخشهای غیرنظامی این پایگاهها، از جمله فرودگاه بینالمللی لاذقیه، به دولت سوریه واگذار میشود.
دور هفتم مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل در رم، با وجود برخی پیشرفتهای فنی در زمینه تبادل لیست اسرا و مباحث حقوقی، به دلیل تشدید تنشهای نظامی در جنوب لبنان و اختلافات بر سر مناطق آزمایشی، بدون دستاوردی ملموس پایان یافت. محور اصلی این مذاکرات، اجرای «توافق چارچوب» برای خروج تدریجی اسرائیل از خاک لبنان و استقرار حاکمیت ارتش لبنان است؛ با این حال، تحلیلگران بر این باورند که ساختار ناقص این توافق و برتری نظامی اسرائیل، روند مذاکرات را به جای نتایج عملی، به بحثهای رویهای تقلیل داده است.
گروه حوثیهای یمن با استفاده از پهپاد به پالایشگاه جازان متعلق به شرکت آرامکو در عربستان سعودی حمله کردند. این اقدام تنها دو روز پس از امضای پیمان دفاعی مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان صورت گرفت؛ پیمانی که هدف از آن تقویت بازدارندگی جمعی در برابر بیثباتیهای منطقهای ناشی از تنشهای میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل است و طبق آن، حمله مسلحانه به هر یک از این کشورها به مثابه حمله به تمامی آنها تلقی میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برگزاری مذاکرات فشرده و موفقیتآمیز با ایران خبر داده و نسبت به بازگشایی قریبالوقوع تنگه هرمز ابراز امیدواری کرده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که بازارهای جهانی با استقبال از این خبر، شاهد کاهش قیمت نفت و افزایش شاخصهای بورس بودهاند.
پس از پیروزی نزدیک عبدال السید در انتخابات مقدماتی دموکراتهای میشیگان، کمیته امور عمومی آمریکا و اسرائیل (آیپک) با صدور بیانیهای مخالفت صریح خود را با کمپین او اعلام کرد. السید که یک پزشک و سیاستمدار مترقی با تبار مصری است، توانست با کسب ۴۸.
بر اساس گزارشهای دریافتی، توافق پیشنهادی میان ایران و عمان در حال شکلگیری است که میتواند کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را به ایران واگذار کند. مقامات منطقهای و منابع ایرانی این اقدام را امتیازی بزرگ برای تهران میدانند، هرچند جزئیات کلیدی آن از جمله نحوه تعریف این «کنترل» و چگونگی دریافت هزینهها همچنان مورد بحث است.
| گرایش سیاسی | میانه | مخاطبین اصلی | تحلیلگران سیاسی، دیپلماتها، علاقهمندان به خاورمیانه، پژوهشگران |
|---|---|---|---|
| کشور مبدأ | ایالات متحده |